Bir Çocuk Klasiği: Fedor Amca

Erkenden büyüyen çocuklardan biri Fedor Amca. Zaten bu yüzden ona “amca” diyorlar. Yüksek algısı ve becerileri ile bir yetişkin özellikleri taşısa da oyunu, oynamayı ve hayvanları çok seven bir çocuktur hâlâ. Dört yaşında okumayı öğrenmesi veya altı yaşında çorba pişirebiliyor olması değil onu büyümüş de küçülmüş yapan şey. Aldığı radikal bir karar sonucu evi terk etmesidir.

Fedor Amca, çocukların eve reddiyesi şeklinde olabilir. Her şeye müdahele eden anne ve babalara karşı bir duruş gibi okunabilir. Örneğin evde beslemek istediği kedi için ailesinden izin alamaz. Halbuki bu çok zor bir şey değildir Fedor Amca için ama büyüklerin dünyası çok başkadır. Fedor Amca’nın gidişini hiç oyun arkadaşının olmamasına bağlayan babasının annesi ile arasında geçen konuşma bu durumu açıklar niteliktedir:

 

   Annesi: “Sen suçlusun. Her şeyi yapmasına izin veriyorsun. O da yapıyor.”

Babası: “O şımarmıyor, yalnızca hayvanları seviyor. Bunun için de kediyle birlikte gitti.”

“Sen onu tekniğe yönlendirmeliydin. Bir şeylerle meşgul olması için ona lego veya elektrik süpürgesi gibi bir şeyler almalıydın.”

“Kedi canlıdır. Hem onunla oynayabilirsin hem de sokakta gezersin. Ama lego senin salladığın ipin arkasından hoplayıp zıplar mı? Ya da elektrik süpürgesi ip atlayabilir mi? Ona oyuncak değil, arkadaş gereklidir.”

“Bilmiyorum, bu çocuk daha ne istiyor! Diğer tüm çocuklar, bir çocuk nasıl olursa öyleler. Kendi köşelerinde oturuyorlar ve palamut yemişlerinden insancıklar yapıyorlar., sen de onlara bakıyorsun ve için mutluluk doluyor.”

“Bu seni mutlu ediyor ama beni mutlu etmiyor. Bir evde kediler de köpekler de bir ev dolusu arkadaş da olmalı. Her türlü oyunu oynayabilmeliler. Körebeyi de saklambacı da. İşte o zaman çocuklar kaybolmayı bırakır.”

“İşte o zaman da anne ve babalar kaybolmaya başlarlar. Çünkü ben bunlar olmadan da işten yeterince yorulup geliyorum. Televizyonu bile zor seyrediyorum, gücüm kalmıyor.”

Anne ve babanın arasında geçen bu diyalogda neler yok ki!

Çalıştıkları için yeterince çocuklarıyla ilgilenemeyen ve onların asıl beklentilerini karşılamak yerine kendi yöntemlerini dayatan  bir ebeveyn görüntüsü var. Maddi anlamda her şeyini karşıladıklarını düşündükleri çocukları mutmain zanneden ve onları eve kapatarak ev içi aktiviteleriyle yetineceklerini sanan bir ebeveyn yanılgısı var. Diğer çocuklarla kıyas yaparak ortalama bir değer belirleyip “normal”i tanımlayan ve anormal olduğunu düşündükleri kendi çocukları için sitem eden ebeveyn memnuniyetsizliği var.

fedor amca1Onlar tartışmaya devam ederken Fedor Amca çoktan yola koyulmuş, bir köye gelerek kedisiyle burada şehirden uzak bir hayat sürmeye başlamıştır. Şüphesiz sadece kediye izin vermediler evden kaçmamıştır Fedor Amca. Bu anne ve babanın tartışmasında da görülüyor. O çocukluğunu doyasıya yaşamamaktan dolayı evi terk etmiştir aslında. Ayrıca Rus yazar Uspenski’nin kentten ve kentin getirdiği yozlaşmış hayattan kaçan Fedor Amca’yı bir köye getirerek bize “köye/kırsala dönüş” gibi bir çağrıda bulunmaktadır diyebiliriz.

Başlangıçta söylediğimiz gibi Fedor Amca sıradan çocuklardan farklı olarak biraz erken büyümüş bir çocuk. Kendinin farkındalığında olan Fedor Amca bu durumu “kendi başına bir çocuğum. Kendi kendimin sahibiyim” diyerek” bir ebeveyn otoritesini reddetmektedir. “Çocukların kendi başlarına oldukları bir durum söz konusu olamaz. Çocuklar mutlaka birilerine aittir” diyerek karşı çıkan köylünün sözü okur açısından yeni bir tartışmayı başlatmaktadır: “Çocuk kimindir?”

Çocuğun kime ait olduğu ile ilgili tartışma yeni değil. Ama bir mülkiyet meselesiymiş gibi tartışmaktan ziyade çocuğun kim olduğu ve neyi talep ettiği ile ilgilenmek çocuk ve ebeveyn için daha kolaylaştırıcı ve mutlu edici bir yaklaşım gibi duruyor.

Köye yerleşen Fedor Amca ve kedisi ve daha sonra kendilerine katılan köy köpeği ile birlikte yaşamaya başlar. Bundan sonra bir evin idaresini yürüten üç arkadaşın serüvenleri olarak okunabilir. Sürükleyici ve ilginç hayal gücü anlatımlarıyla kitap sıkıcılıktan uzak bir anlatıma sahip. Define bularak gereken para ihtiyacını karşılayan yeni ev ahalisi hemen her konuda istişarede bulunan yapısı ile demokratik bir yapıyı çağrıştırıyor. Aldıkları traktörü yemeklerle besleyerek çalıştıran bu kafadarların her biri ayrı ayrı maceralarla her yaştan okuru heyecanlandıran bir hayat sürüyorlar.

Evi terk eden çocuğun ardından aile, gazetelere ilan vererek oğullarını aramaya koyulur. İlginç ve komik bir mektuplaşma sürecinin ardından aile sonunda köye ulaşmayı başarır.

fedor amca3Fedor Amca şiddetli derecede hastalanıp yataklara düştüğünden her çocuk gibi sadece anne ve babaya ihtiyaç duymaktadır. Ve tam da en çok ihtiyaç duyduğu bir anda anne ve babası çıkagelir ve yavrularını iyileştirirler. Kitabın bu sonu her şeye rağmen bir arada olmanın, aile olmanın ve çocukların anne-baba ihtiyaçlarını unutmamanın hatırlatmasıyla bitiyor. Mutlu son aileye kavuşarak gerçekleşiyor.

Sokakta bulduğu yaralı hayvanları iyileştiren ve onları yeniden doğal hayatlarına salan Fedor Amca için de şüphesiz doğal hayat ailesinin yanında olmak değil midir? Ama anne ve babaların evi çocuk için bir kabus olmaktan kurtarmaları gerekiyor.

Ki böylece kimse evde kaçmasın…

 

 

 

 

 

*Burada ele aldığımız Fedor Amca isimli kitap, Beyaz Balina Yayınları tarafından 2006 yılında ilk baskısı yapmıştır. Rus aslından çeviren Birsen Karaca’dır.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir