Çocuk Edebiyatı, Sansür ve Okuma Hakkı

11’inci sınıfların Amerikan Edebiyatı dersindesiniz. Yazarlardan Mark Twain’i işliyorsunuz ve çocukların Huckleberry Finn’in Maceraları kitabına bayılmakla kalmayıp ondan çok şey alacaklarını da düşünüyorsunuz. Okul yeterli sayıda kitap satın aldığı için kitapları çocuklara dağıtıyorsunuz. Ardından derste çok önemli bir konuyu tartışmaya başlıyorsunuz: Mark Twain’in kitap boyunca kullandığı “nigger” kelimesi (İngilizce’deki hakaret içeren haliyle zenci anlamına geliyor).

Kitabı yazıldığı dönem bağlamında ele almak gerektiğini ve aynı zamanda Twain’in bu hikayede ne yapmak istediğini açıklıyorsunuz. Twain’in kitap boyunca köleliği gözler önüne sermek için kasıtlı bir şekilde bu kelimeyi kullandığını ve bunu zamanın yerel diliyle yaptığını açıklıyorsunuz. Öğrenciler biraz kıkırdamaya başlıyor. Bazıları sizin duymadığınızı zannederek konuyla ilgili espriler yapıyor. Ama onları duyuyor ve uyarıyorsunuz. Bu kelimenin ardındaki nedeni anlamalarını sağlıyorsunuz. Çocuklara başka soruları ya da endişeleri olup olmadığını soruyorsunuz. Daha sonra gelip sizinle konuşabileceklerini söylüyorsunuz. Hiçbiri gelmiyor. Her şey yolunda gibi görünüyor.

Aradan bir hafta geçiyor. Öğrenciler ilk sınavlarını olmuşlar bile. Müdürden bir telefon geliyor. Velilerden biri kitaptaki “nigger” kelimesinin çok fazla kullanılmasından rahatsız olmuş. Kitabın ırkçı olduğunu ve öğretilmemesi gerektiğini düşünüyor. Gerekirse okula dava açabileceklerini söylüyor.

Siz olsanız ne yapardınız?

 Pek hoş bir durum değil. Ama çok da nadir rastlanan bir durum değil. Huckleberry Finn’in Maceraları, Amerikan okullarında en çok yasaklanan dördüncü kitap.

Kitaplar Hangi Sebeplerle Yasaklanır?

Okullardaki sansür iyi bir şey mi?

Kitapları yasaklamak gerçekten gerekli mi? Bu soruya herkesin farklı bir cevabı olacaktır. Bu da eğitimcilerin yaşadığı sorunun özünü oluşturur. Kitaplar pek çok sebepten uygunsuz/saldırgan bulunuyor olabilir. İşte Amerika’da yasaklanan bazı kitapların yasaklanma sebepleri:

Amerikan Kütüphanesi Derneği’ne göre tartışmalı olan daha güncel kitaplar arasında “dini bakış açısı ve şiddet” dolayısıyla Alacakaranlık ve “yaş grubuna uygun olmadığı, cinsellik ve fazla şiddet içerdiği için” Açlık Oyunları yer alıyor.

Kitapları yasaklamanın pek çok yolu bulunur. Amerika’da, tartışmalı kitabı okuyan ve kitabın eğitsel değerinin ona karşı yapılan itirazlardan daha ağır basıp basmadığına karar veren bir grup bulunuyor. Ancak yine de okullar bu uzun ve ayrıntılı süreç olmadan da kitapları yasaklayabiliyor. Kısacası kitapları sipariş etmemeyi seçiyorlar. Nitekim Florida’daki bir ilkokulda, “büyücülük temaları” yüzünden Harry Potter kitaplarının iki tanesi okul stoklarına alınmadı. Müdür, kitap hakkında şikayet alacaklarını bildikleri için kitabı baştan satın almamaya karar verdiğini açıkladı. Amerikan Kütüphanesi Derneği de dahil pek çok insan buna karşı çıktı.

Buradaki esas soru şu olmalı: “Nerede durmalıyız?” Cinayetler ve cadılar yüzünden Macbeth’i de mi yasaklamamız gerekiyor? İçinde büyüye göndermeler olduğu için mitolojik hikayeleri de mi okumamalıyız? Azizlerin varlığından bahsettiği için ortaçağ edebiyatına hiç girmemeli miyiz? Çoğu insan durmamız gereken bir nokta olması gerektiğini söylüyor. Peki ama o noktayı kim belirleyecek?

Bir Öğretmenin Alabileceği Proaktif Önlemler

Eğitim korkulacak bir şey değildir. Eğitimde aşmamız gereken pek çok zorluk bulunur. Yukarıdaki gibi durumların sınıflarımızda yaşanmaması için neler yapabiliriz? İşte size birkaç öneri:

  1. Kullandığınız kitapları akıllıca seçin. Müfredatınıza iyice uyduğundan emin olun. Kullandığınız kitapların öğrencileriniz için gerekli olduğunu kanıtlayabilmelisiniz.
  2. Geçmişte endişelere sebep olduğunu düşündüğünüz bir kitabı kullanıyorsanız, öğrencilerin okuyabileceği alternatif kitaplar bulmaya çalışın.
  3. Seçtiğiniz kitaplarla ilgili soruları cevaplamaya açık olun. Okul yılının en başında velilerinizle tanışın ve endişeleri olduğu takdirde sizinle iletişim kurmalarını söyleyin. Bir velinin müdür yerine sizi araması problemin büyümemesini sağlar.
  4. Kitaptaki tartışmalı konuları öğrencilerinizle tartışın. Öğrencilerinize, bu bölümlerin yazarın eseri için neden gerekli olduğunun sebeplerini açıklayın.
  5. Endişeleri tartışmak için sınıfa dışarıdan bir konuşmacı çağırın. Örneğin eğer Huckleberry Finn’in Maceraları’nı okuyorsanız, sınıfa bir İnsan Hakları Aktivisti çağırın ve öğrencilere ırkçılık hakkında bir sunum yapmasını sağlayın.

Yazar Ray Bradbury‘nin Fahrenheit 451 kitabının finalinde anlattıklarını hatırlıyor musunuz? Kitap, bilginin acı verdiğine karar veren insanların bütün kitapları yaktığı bir geleceği anlatıyor: Cahil olmak bilgili olmaktan çok daha iyidir.

“Çocuklar belli sınıf düzeylerinde belli kitapları okumalıdır” diyemiyorum açıkçası. Çünkü her çocuk farklıdır. Çünkü bence eğitim asla korkulacak bir şey değildir.

KAYNAK: thought.co ÇEVİREN: eğitimpedia

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir