Arap Çocuk Edebiyatı’nın İhtiyaçları ve Çevirinin Önemi?

Ödüllü çocuk kitabı yazarı ve yayıncısı Ürdün’lü Taghreed Najjar ve Bodour Bint Sultan El Qasimi,  kütüphaneci ve Arapça çocuk edebiyatı uzmanı Elisabet Bokstigen’in de davet edildiği Göteborg Kitap Fuarı’ndaydı. Fuarda Arap çocuk edebiyatının karşılaştığı zorluklardan ve sahip olduğu fırsatlardan bahsedildi.

Al Qasimi konuşmasında, Arap çocuk kitabı etkinlikleri özellikle İsveç’te önemli bir yer tuttuğunu ve Arapçanın şu sıralar İsviçre’de en çok konuşulan ikinci dil olduğunu belirtti.

Etkinlikte gündeme getirilen konulardan bir diğeri de konuşma dilini çocuk kitaplarına göre uyarlamanın zorluğuydu. Çünkü yayıncılar genellikle çocuk kitaplarındaki konuşma diline fazla özen göstermek zorunda kalıyorlar.

Gerçekten de, 2016 Etisalat ödüllü Sorakh Khalf el Abwab (Kapılar Arkasında Çığlık) adlı kitabın yazarı Rania Amin konuşma dilinde kullanılan Arapçayı ilk kez bir diyalog içinde yazdığı romanı hakkında, “hem yarışmaları hem de diğer Arap ülkelerindeki sektörleri göz önüne alınca yayınevi kitabın dilini “fusha” ya(modern standart Arapça) göre değiştirmek istedi (ki yarışmayı da böylece kazandım). Diyalogları fushaya göre yazmak büyük bir olaydı fakat yapacak bir şey yoktu” diyor.

Resimli kitapları konuşma Arapçasıyla yazıp yayımlayan yeni bir yayınevi var: Ossass-Stories. Sitedeki kitapları sadece çocuklar için değil, aynı zamanda lise ve üniversite öğrencileri ve Arapçayı öğrenmek isteyen yabancılar için de tasarlamışlar.

Uzun yıllardır çocuk kitabı yazan Rania Amin, Arap edebiyatında karşılaşılan diğer zorluklardan da şöyle bahsetti: “Yazarlar yayıncıların isteklerine göre ya da yarışmalar için yazmak zorunda bırakılmamalı. Aksine çocuklara ve gençlere yönelik yazmaları için daha fazla cesaretlendirilmeli ve özgür bırakılmalılar ancak böylece iyi sonuçlar elde edebiliriz,  çocuk ve genç okuyucu kitlesine de ulaşabiliriz,” diyor.

Dünya yayıncıları Arap çocuk edebiyatını nasıl yakından tanır?

Arapçadan İngilizceye çok az kitap çevrilmiştir. 2013’de yayımlanan Fatima Sharafeddine’nin “Hizmetkâr” olarak çevrilen ve orijinal adı “Faten” olan kitabı bunlardan biridir.

Maitha al-Khayyat’ın Tareeq al-Khasa ya da Sharafeddine çevirisiyle “My Own Special Way” olarak uyarlanmış bir versiyonu yayımladı. Daha sonra kitabın kapağında büyük harflerle adı geçen Vivian French tarafından yeniden yazıldı. Ayrıca Ahlam Bsharat’ın “Ismee al-Harakee Farasha” adlı kitabı “Code Name: Butterfly”, Nancy Roberts tarafından İngilizceye çevrildi.

Fakat Arap çocuk edebiyatının zenginliğinin büyük bir kısmını oluşturan Filistinli yazar Sonia Nimr, Mısırlı yazar Walid Taher, Suriyeli yazar-ressam Gülnar Hajo’nun kitapları halen çevrilmemiştir.

TERCÜME: FATMA BEYZA ATEŞ

çevirmenin notu: Arapçada ikili kullanım söz konusudur. Konuşma dili/halk dini denilen Ammice ve Klasik-Modern kullanımıyla Fusha Arapçası. Yazıda halk dilinde Arapça eser üretiminin azlığına ve bu alanda yapılan çalışmalara dikkat çekiliyor.

KAYNAK: ARAB LIT