Çocuklara Filistin’i anlatan Alfabe Kitabı

Golbarg Bashi çocuklar için bir alfabe kitabı yazdı. Ancak bu alfabe diğer kitaplardan epey farklı. Bashi’nin yazdığı alfabe kitabındaki harfler için tercih ettiği kelimelerin hepsi Filistin kültürü ve direnişini anlatıyor.

Aslında daha önce bu tür çalışmalar yapılmıştır. A is for America, B is for Brazil, C is for Canada gibi. İlk kez Filistin için yapılan “P is for Palestine” kitabı Filistin’i de bir devlet olarak kabul etme anlayışıyla yorumlanabilir.

Belki de bu yüzden ve dahası kitaptaki vurgu ve görsellerin ayrımcılık yaptığını düşünen bazı İsrailliler için kitap oldukça “tehlikeli”. 

Yazar Bashi Yahudi düşmanlığı ithamlarını da içeren çeşitli eleştiri ve tehditler aldığını söyledi.  Read more

Prematüre Bebeği Kitapla İyileştirmek

Helen’in bebeği 28 haftalık doğdu. Uzun bir süre Middlesbrough’da  James Cook Üniversite Hastanesi’nde yeni doğan ünitesinde tedavi gördü.

Middlesbrough’daki bir okuma kampanyası ve Bliss ismindeki bir yardımsever kuruluş hastaneyle ortak bir proje başlattılar. Helen’e prematüre bebeğine okuması için kitap verdiler.

Helen’in James’e okuduğu ilk kitap Tavşan Peter idi. “Dürüst olmak gerekirse, ilk başta kendimi biraz tuhaf hissettim. Diğer aileler odadaydı, hemşireler çok önemli işler yapıyorlardı ve ben orada oturmuş kitap okuyordum.3 sayfa geçince fark ettim ki durum böyle değildi. Bu dünyadaki en normal şeydi ve ben bundan hoşlanmıştım. Sanırım James de!” Read more

Çocuk Edebiyatı, Sansür ve Okuma Hakkı

11’inci sınıfların Amerikan Edebiyatı dersindesiniz. Yazarlardan Mark Twain’i işliyorsunuz ve çocukların Huckleberry Finn’in Maceraları kitabına bayılmakla kalmayıp ondan çok şey alacaklarını da düşünüyorsunuz. Okul yeterli sayıda kitap satın aldığı için kitapları çocuklara dağıtıyorsunuz. Ardından derste çok önemli bir konuyu tartışmaya başlıyorsunuz: Mark Twain’in kitap boyunca kullandığı “nigger” kelimesi (İngilizce’deki hakaret içeren haliyle zenci anlamına geliyor).

Kitabı yazıldığı dönem bağlamında ele almak gerektiğini ve aynı zamanda Twain’in bu hikayede ne yapmak istediğini açıklıyorsunuz. Twain’in kitap boyunca köleliği gözler önüne sermek için kasıtlı bir şekilde bu kelimeyi kullandığını ve bunu zamanın yerel diliyle yaptığını açıklıyorsunuz. Öğrenciler biraz kıkırdamaya başlıyor. Bazıları sizin duymadığınızı zannederek konuyla ilgili espriler yapıyor. Ama onları duyuyor ve uyarıyorsunuz. Bu kelimenin ardındaki nedeni anlamalarını sağlıyorsunuz. Çocuklara başka soruları ya da endişeleri olup olmadığını soruyorsunuz. Daha sonra gelip sizinle konuşabileceklerini söylüyorsunuz. Hiçbiri gelmiyor. Her şey yolunda gibi görünüyor.

Aradan bir hafta geçiyor. Öğrenciler ilk sınavlarını olmuşlar bile. Müdürden bir telefon geliyor. Velilerden biri kitaptaki “nigger” kelimesinin çok fazla kullanılmasından rahatsız olmuş. Kitabın ırkçı olduğunu ve öğretilmemesi gerektiğini düşünüyor. Gerekirse okula dava açabileceklerini söylüyor.

Siz olsanız ne yapardınız?

Read more

Yarım Kalan “Küçük Şeyler”i Shaun Tan tamamladı

Sanatatak’tan Özlem Akarsu Mel Tregonning’in intiharından sonra yarım kalan resimli romanını tamamlayan Shaun Tan yazısını çevirdi. 

***

Kan banyoları ve karabasanlar: Shaun Tan’in masalsı heykelleri

Bu Mel Tregonning’in hikayesi. Kitabı Küçük Şeyler, ailesinin, yayıncısının ve kitabı tamamlayan ve ölümünden sonra dokunaklı bir miras olarak yayınlayan sanatçı Shaun Tan’in birlikte gösterdikleri çabalardan sonra yayınlandı.

“Belli bir dikkatin gerektiğini hissettim” diyor Shaun Tan, “İnsanlar basit çıkarımlardan kaçınmak istiyorlarsa dikkatli olsalar iyi ederler.”

“Pek çok sanatçı için içsel zorluklarla uğraşmak en çok da yüksek aydınlanma ve farkındalık anını temsil eden sanat yapma halidir. Bu kırgınlığın ifadesi değildir ve ben Mel’in çalışmasında bu hissi buldum, herkesin aşina olduğu, evrensel konulara duru ve eleştirel bir bakış.” Read more

Roald Dahl’ın en iyi 5 kadın karakteri – ne diyorlar ve ne ifade ediyorlar-

Dahl, hikâyeleri nesillerin hayal gücünü etkisi altına almış saygın bir çocuk edebiyatı yazarıdır. Dolayısıyla kendi ismine ait özel bir güne sahip olacak biri varsa o da Roald Dahl olmalıdır. Biz de bu gün için ne yapalım diye oturup düşündük ve en sevdiğimiz beş karakter hakkında yazmaya karar verdik. Yazar büyümekle ilgili bize, çocuklarımıza ya da torunlarımıza ne demek istiyordu? Veya daha da iyisi, geride bıraktığı miras neydi?

Eğer bir çocuk edebiyatı yazarının mirasından söz edeceksek o kişi Dahl’dır. O sadece hikâye yazmakla kalmadı, aynı zamanda Quentin Blake’in unutulmaz çizimleriyle; çikolata fabrikası ve büyülü parmakları, huysuz öğretmenleri ve dev şeftalileri ile farklı dünyalar yarattı.

Dahl, hikâyelerinde bazı hoşa gitmeyen kadın karakterlere yer verdiği için cinsiyet ayrımı yapmakla suçlanırken eleştirmenler, gerekçelerini de göstererek, bu fantastik dünyaların bazılarının oldukça korkunç olduğuna dikkat çektiler. (Daha ayrıntılı bilgi için bkz. Cadılar veya Matilda hikâyesinde geçen Bayan Trunchbull karakteri )

Buna rağmen, çocuk edebiyatındaki en büyük feminist karakterlerden bazıları tartışmasız bir şekilde Dahl’a aittir. İşte Roald Dahl Günü için seçtiğimiz en sevilen beş karakter: Read more

Arap Çocuk Edebiyatında Rönesans (mı)

Ünlü Lübnanlı çocuk kitabı yazarı Fatima Sharafeddine, 10 Mayıs Pazar günü, Abu Dabi Uluslararası Kitap Fuarı’nda yazar Mathilde Chèvre, yazar-illüstratör Gulnar Hajo ve illüstratör Raouf Karray’in yanı sıra diğer birçok yazar ve illüstratörle konuşmalar yaptı. Arapça çocuk edebiyatında “nahdayı” rönesansı yani uyanışı tartıştılar.

Sharafeddine, 2000’li yılların başında resimli kitaplar yazmaya başladı ve yüzü aşkın çocuk kitabı yazdı ve tercüme etti. Çok ödüllü eseri Hollandaca, Danca, İspanyolca, Katalanca, Fransızca, Almanca, İngilizce, Türkçe, İsveççe ve Korece’ye çevrildi. Hajo, kocası Samer ile birlikte Suriye’deki ilk özel çocuk kitap evi olan, “Brightfingers” yayınevi ile başladı. Karray yenilikçi ve ödüllü bir illüstratör, aynı zamanda Tunus’un Sfax’daki Yüksek Sanatlar ve El Sanatları Enstitüsünde profesördür.

Konuşmayı yöneten Chèvre ise, Fransa ve Mısır’daki çocuk kitaplarının yayıncısı, yazarı ve illüstratörüdür. 1970’lerden beri Arap ülkelerindeki çocuk kitapları üzerine doktora tezine yoğunlaşmıştır.

Chèvre, Kazablanka’dan Tunus’a, Kahire’ye, Beyrut’a, Beyrut’a, Şam’a kadar yayılmış çocuk merkezli yayınevlerinin sayısına dikkat çekerek, yaklaşık on beş yıl önce başlayan hareketin bir nahda (uyanış) olduğu konusunda son derece kararlıydı. Sadece sayıları değil, aynı zamanda kitapların niteliğinde de bu etkinin görüldüğünü söyledi.

Chèvre, bu hareketin bir anda ortaya çıkmadığını, ancak 1970’lerde başlayan bazı denemelerle,  özellikle Mısır sanatçısı ve çocuk kitabı yazarı Mohieddin El Labbad’ın illüstrasyon yoluyla Mısır mirasını geri kazanmayı amaçlayan denemeleriyle başladığını söyledi.

Belki de bu bir nahda/rönesans değildir? Read more

“Charlie’nin Çikolata Fabrikası’nın kahramanı aslında siyahtı”

‘Charlie’nin Çikolata Fabrikası’ adlı kitabın yazarı Roald Dahl’ın eşi Liccy Dahl, katıldığı BBC programında, kitabın orijinal kurgusuyla ilgili bir itirafta bulundu. Sputnik’in haberine göre Dahl, eşinin yazdığı hikayenin kahramanını başlangıçta siyah bir erkek çocuğu olarak kurguladığını, ancak sonradan bunu değiştirdiğini söyleyerek, “İlk yazdığı Charlie öyküsü aslında küçük siyah bir çocuğun hikayesiydi” dedi.

Dahl, kendisine neden bunun değiştirildiği sorusu yöneltildiğinde ise “Bilmiyorum. Yazık oldu” diye cevap verdi.

“DEĞİŞİKLİĞİN SEBEBİ YAYINCI” Read more

Çocuk Kitaplarında Kahramanların Hayvan Yerine İnsan Olması, Çocuklar Üzerinde Daha Güçlü Bir Etki Bırakıyor

Çocukların yıllardır Kaplumbağa ve Tavşan ya da Tilki ve Karga masallarından öğrendiklerini unutun: Ezop bu masalları insan karakterlerin ağzından anlatmış olsaydı çocuklar üzerinde daha fazla etki bırakırdı; en azından Toronto’daki Ontario Eğitim Araştırmaları Enstitüsü’nün yayınladığı yeni araştırma böyle söylüyor.

Kanada’da yapılan araştırmada araştırmacılar, yaşları dörtle altı arasında değişen yüz kadar çocuğa şu üç kitaptan birini okudular: Mary Packard’ın, hayvan kahramanların ellerindeki şeyleri paylaşınca kendilerini iyi hissetmeyi öğrendikleri, Küçük Rakun Paylaşmayı Öğreniyor kitabı; aynı öykünün, hayvan çizimlerinin yerini insan çizimlerinin aldığı başka bir versiyonu ve kontrol kitabı olarak da tohumlarla ilgili bir kitap.

Öyküler okunmadan önce çocuklardan evlerine götürecekleri on çıkartma seçmeleri istendi ve aralarından birisinin çıkartmaları eve götüremeyeceği söylendi. Çocuklar, isterlerse ellerindeki çıkartmaları, çıkartması olmayan arkadaşlarıyla paylaşabileceklerdi. Bunun için çıkartmalarını bir zarfa koymaları bekleniyordu ve bu sırada deneyi yürüten araştırmacı onları izlemedi. Öyküler okunduktan sonra çocuklardan on tane daha çıkartma seçmeleri ve yeniden, çıkartması olmayan arkadaşlarıyla paylaşmaları istendi.

Geçtiğimiz günlerde Gelişim Bilimleri dergisinde yayınlanan araştırmaya göre karakterleri insan olan öykülerin okunduğu çocuklar daha cömertti. Araştırmaya göre, “buna karşın, hayvan karakterlerin ağzından anlatılan öykülerle kontrol kitabın okunduğu çocukların cömertliğinde bir fark yoktu, her iki grupta da paylaşma eğilimi azdı.” Read more

“Dünya dikdörtgen değildir”

Irak kökenli ünlü kadın mimar Zaha Hadid’in hayatı bir çocuk kitabında anlatıldı: “Dünya dikdörtgen değildir”. Kitabın yazarı ve illüstratörü Jeanette Winter, Hadid’in hayatının çocuklara büyük bir ilham kaynağı olduğunu düşünüyor.

Kitapta Hadid’in Çin, BAE, İtalya, Avusturya gibi ülkelerdeki çalışmalarının görselleri de yer alıyor. Kitap üzerinde 7 yıl boyunca çalıştığını söyleyen yazar Winter pek çok mimarlık kitabı okuduğunu ama hiçbirinin Hadid’inki kadar etkileyici olmadığını söylüyor. Çok özgün eserler ve fikirler ürettiğini görmek Winter’i epey heyecanlandırmış. Read more

Sovyet Ermenistan’ında Çocuk Kitapları

Agos Gazetesi’nden Fatih Gökhan Diler Britanya Kütüphanesi’nde bulunan Kiril, Ermeni ve Latin alfabesiyle yazılmış başta çocuk kitapları olmak üzere yüzden fazla Kürtçe eserin, Türkoloji çalışmaları yürüten Michael Erdman tarafından ortaya çıkarıldığını ifade etti.

Söz konusu haberde Sovyet dönemi Ermenistan’ında Kürtçe dilinin durumu anlatılırken yazılan çocuk kitaplarının çeşitliliğine de göndermede bulunuluyor. Erdman, dönemin Sovyet rejimindeki Ermenistanlı Kürtlerin, yaşadıkları diğer coğrafyalara nazaran kültürel olarak daha güçlü kaldıklarını söylüyor: “Sovyetler’de üretilen materyallerin sosyalist, anti-milliyetçi içeriği, Ermenistan’ın güneyindeki Kürtlerin kültürel ve politik açıdan kendi kaderini tayin mücadelesinin özünü oluşturdu ve bu yayınlar tarihsel olarak sınırlı Kürt kültürel üretiminin yegâne mecrası haline geldi.

‘Şêrê Çevqul’ yani ‘Açgözlü Aslan’, ‘Heft Rreng’ yani ‘Yedi Renk’ gibi çocuk masallarında sosyalizmin ve Sovyet ideolojisinin yer aldığı biliniyor. Britanya Kütüphanesi’nde bu ve benzer içerikte pek çok çocuk kitabı bulunuyor. Bu kitapların Kiril, Ermeni ve Latin alfabeleriyle yazılması ayrıca bir önem taşırken kitapların içeriği tarihsel birer belge niteliğinde kabul ediliyor.

Haberin Kaynağı: AGOS, İngilizce kaynak için tıklayınız.

1 2 3 4