Uçan At Yayınları’ndan İki Yeni Kitap

Çocuk edebiyatına değerli eserler kazandırmaya devam eden Uçan At Yayınları’ndan iki yeni tercüme eser daha! Miri Leshem-Pelly’nin “Çiziktirik ile Yazar” kitabı ile Silvia Petrucci’den “Sessizliğin Hikayesi” raflardaki yerini alıyor.

Bir kitabı yazar mı yazar çizer mi yazar, hangisi bir kitabı oluşturur? Bir hikâyenin kitaba dönüşmesini eğlenceli resimlerle ve cümlelerle anlatan bu kitapla birlikte çocuklar kendi hikâyelerini yazmaya başlayabilirler.

Sessizliğin Hikâyesi, bir anne ve çocuğun an’a takılıp hayallere daldığı ve sessizliği dinlediği bir kitap. Tüm ekranları ve sesleri durduğumuzda ortaya çıkan sessizlikteki gücü anlatıyor.

Uçan Mermi

Savaşı bir merminin diliyle anlatan Liu Zhenjun’un başarılı çalışması Uçan Mermi EDAM Yayıncılık tarafından Türkçe’ye kazandırıldı.

Uçuyor olmaktan dolayı mutlu olan, hep uçma hayalleri kuran bir merminin bu hayalinin büyük bir hüsranla sona ermesini anlatan bu acıklı hikâyede savaşın büyük yıkımına değiniyor yazar.

Dokunduğu yere zarar vermekten korkan bu uçan merminin öyküsü ile birlikte belki de ilk kez silahların dile geldiği bir metinle bakacağız savaşa.

Mükemmel Birliktelik: Matematik ve Çocuk Edebiyatı

“Eğer çocuklarınızın zeki olmalarını istiyorsanız onlara masallar okuyun. Eğer çocuklarınızın daha zeki olmalarını istiyorsanız onlara daha fazla masal okuyun.”                                                               Albert Einstein

 Matematik ve çocuk edebiyatı birbirlerine oldukça uzak iki disiplinmiş gibi görünseler de aslında pek çok ülkenin matematik öğretim programında uzun süredir beraber anılmaktadır. Bu durum aslında oldukça anlaşılırdır çünkü matematik diğer tüm derslerdeki verileri anlayıp kullanmayı, mantık yürütmeyi ve örüntüleri yorumlamayı sağladığından okuma becerisiyle doğrudan ilişkili olan bir iletişim aracıdır ve matematiksel fikirler ancak okuma, yazma, dinleme ve tartışma ile geliştirilebilir (NIE, 1984; Santa, 1996). Bu düşünceleri farklı sınıf düzeylerinde yürütülen araştırmalar da desteklemektedir. Bu araştırma bulgularından hareketle çocuk edebiyatının entegre edildiği matematik derslerinin sınıf ikliminden tutuma, matematik başarısından matematik kaygısına kadar öğrenmeyle ilişkili pek çok değişken üzerinde olumlu bir etkisinin olduğu söylenebilir (Mink ve Fraser, 2005), hatta matematik öğretiminde çocuk edebiyatından yararlanmanın faydaları şu şekilde özetlenebilir (Furner, 2017):

  • Matematiksel kavramlar bir hikâye bağlamında öğrenilir.
  • Okuma, yazma, konuşma ve dinleme gibi bileşenleri bir araya getirir.
  • Matematiksel düşünmeyi geliştirir.
  • Matematik kaygısını azaltır ve matematik kaygısının daha az olduğu sınıf iklimi oluşturur.
  • Birden çok ve farklı cevaba imkân verir.
  • Tarihsel, kültürel ve pratik uygulama ve bağlantılara imkan verir.
  • Hikâyeyle bağlantılı manipülatiflerin/somut materyalin kullanımına olanak sağlar.
  • Öğretmen öğrencinin konuyu anlayıp anlamadığını değerlendirmek üzere okuma ya da soru sormayı kullanabilir.
  • Hikâye bağlamı problem çözme ve aktif katılımı destekleyebilir.
  • Öğretmen ve öğrencilere deneyim paylaşımı sağlar.

Matematik dersi özelinde de görüldüğü gibi çocuk edebiyatı birçok dersin öğretiminde etkinlik oluşturmak için zengin imkânlar sunan bir daldır.  Dolayısıyla öğretmenin bu dala ilişkin eğitimi, eserleri takip etmesi ve sınıfa taşıma alışkanlığı çocukların bu ürünlerle buluşmasına etki eden önemli unsurlardandır (Ersözlü, 2009). Bununla birlikte bu tür eserlerden haberdar olmak ya da bu eserleri sınıfta kullanmak etkili bir çocuk edebiyatı ve matematik öğretimi bütünleştirmesi için tek başına yeterli değildir. Öğretmen adayları ve öğretmenlerin öğretimde faydalanmak üzere nitelikli eserler seçebilmeleri ve bu eserleri etkili bir şekilde dersleriyle bütünleştirebilmeleri için desteklenmeye ihtiyaçlarının olduğu araştırmalarla ortaya konulmuştur (Edelman, 2014).

Bu iki disiplinin bütünleştirilmesi sürecinde akla gelen ilk soru, amaca uygun kitapların nasıl seçilebileceğine ilişkindir. Elbette bir kitabın öğrenme sürecini çeşitli açılardan destekleyip desteklemeyeceğini birkaç adet soru ile sınırlamak doğru bir yaklaşım olmayacaktır. Ancak bir kitabı matematik dersi için kullanmaya karar vermeden ve kitapla ilgili daha detaylı bir araştırma sürecine geçmeden önce şu sorular üzerinde mutlaka düşünmek gerekmektedir: i) Kitap edebi anlamda yüksek bir kalitede mi? ii) Kitap içerik olarak matematiksel mi ve öğrencilerin sınıf düzeylerinde uygun mu? ve iii) Kitap öğrencilerin matematiksel düşünme ve muhakeme etmelerine yardımcı olması açısından etkili mi? (Burns, 2007). Doğru kitapların seçiminde teşkil edebilecek bu üç sorunun sadece matematik boyutuna odaklanmadığını vurgulamak yerinde olacaktır. Çünkü edebi yönün göz ardı edilerek matematik öğretimini ön plana çıkaran bir bütünleştirme sürecinin, öğrencileri özellikle duyuşsal gelişim boyutunda desteklemesi beklenemez. Çünkü nitelikli bir bütünleştirme süreci ancak çocuk edebiyatının nitelikli eserleri işe koşularak gerçekleşebilecektir. Ne yazıktır ki ülkemizde matematiğe oranla çok daha güçlü bir ilişkiyi barındıran “Çocuk Edebiyatı ve Türkçe Eğitimi” başlığı altındaki çalışmalar bile % 10 civarında kalmaktadır (Balcı, 2012) ve aslında bu durum eğitim öğretim sürecinde çocuk edebiyatına dair disiplinler arası çalışmaların önemini ortaya koymaktadır. Bu gerekçe ve ihtiyaçlardan doğan “Matematik Öğretiminde Çocuk Edebiyatının Kullanımı ve Örnek Uygulamalar (MÖÇEKÖ)” matematik öğretimi ve çocuk edebiyatını bir araya getirmeyi kendine amaç edinmiş bir TÜBİTAK 4005 Yenilikçi Eğitim Uygulamaları Projesidir. Peki Türkiye’nin neden MÖÇEKÖ gibi bir projeye ihtiyacı var/dı? Bu soruya matematik ve edebiyatı harmanlayan nitelikli kitaplarla cevap verelim.

*Kitaplar bize çok farklı dünyaların kapılarını aralayarak birbirinden değerli deneyimler sunar ve hepimiz gelişimimizi mümkün olan her yönde desteklemek üzere farkında olarak ya da olmayarak maceralara atılmayı severiz. İşte böyle zamanlarda karşımıza çıkabilecek güzel bir kitap serisinin adıdır “Sör Çepçevre’nin Matematik Maceraları”. Bu maceralara korkusuzca atılmamızın nedeni ise aslında “Dünyayı Gezmek İsteyen Horoz“unkinden çok farklı değil: Dünyayı keşfetme isteğimiz. Peki bu yolculukta uğradığımız durakların lezzetlerini denemek istersek? Yolumuz yine büyük üstat Eric Carle’ın Aç Tırtıl’ı ile mi kesişir?

Ya karnımız doyduktan sonra cevaplanması gereken sorularımız biter mi? Biz de Penguen Pipkin gibi sorar mıyız acaba “Bir Milyon Ne Kadar Büyük?” diye?

Ya bu soruların üstesinden her zaman gelemez ve kara kara düşünürsek? O zaman aralaman gereken kitap davetkar cümlesiyle çağırır bizi “Bir Problemle Ne Yaparsın?”

Elbette boğulmamalıyız problemlerimizin arasında çünkü cesurca çıktığımız bu yol bize çoğu zaman bazen kendimizi bazen de “Kraliçeyi Kurtarmak” gibi ulvi bir görev yükler.

Ve öyle bir yoldur ki bu, çarpım tablosu bile engelli koşuya dönüşüverir bazen: “7×9=Eyvah!”

Her şeyin sarpa sarıp kabusa dönüştüğü bu yolda hangimiz içimizden geçirmedik: Yine mi “Matematik Laneti” diye.

Tüm bu problemlerden kaçmanın yolu olan uykuya sığınınca bu sefer de kader yoldaşımız isyankar ama eğlenceli “Paolo’nun Düşproblemleri” çıkıverir.

İşte matematiğin o meşakkatli fakat büyüleyici dünyasına dalınca anlarız, çünkü o yalın gerçekle ancak o zaman karşılaşırız: “Matematik Hayattır”

İşte MÖÇEKÖ projesi bu düşünceden doğdu ve bu düşünceye gönül vermiş akademisyenler, öğretmenler ve öğrencilerle büyümeye devam ediyor. Bu değerli düşünceyi yaymak ve bu düşünceden beslenmek için moceko.blogspot.com’u inceleyebilir, bu yıl gerçekleşecek olan Matematik Öğretiminde Çocuk Edebiyatının Kullanımı ve Örnek Uygulamalar II isimli projeye başvuru yapabilirsiniz.

Son sözümüz matematik öğretimine ve öğrenimine gönül verenlere: Eğer bizler matematiği hikayeler anlatmak için bir araç olarak görürsek bugünün okullarında matematiği öğrenme ve öğretme çarpıcı bir şekilde değişecektir. Öğrenenler matematiği sosyal etkileşimin bir sonucu olarak görecekler; onun nakletmek ve ezberlemek değil anlatmak ve hatırlamak için olarak bir araç olduğunu anlayacaklardır (Whitin ve Wilde, 1995).

Kitaplarla ve MÖÇEKÖ’yle kalın.

YAZAR: Dr. Öğr. Üyesi Burcu DURMAZ

Kaynaklar

Balcı, A. (2012). Türkiye’de çocuk edebiyatı üzerine hazırlanan lisansüstü tezler hakkında bir meta-analiz çalışması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), 195-206.

Burns, M. (2007). About Teaching Mathematics A K-8 Resource, Math Solutions           Publications, 3rd Ed., Sausalita: CA

Edelman, J. (2017). How preservice teachers use children’s literature to teach    mathematical concepts: focus on mathematical knowledge for teaching,         International Electronic Journal of Elementary Education, 9(4), 741-752.           

Ersözlü, Z. (2009). Sınıf Öğretmenlerinin Çocuk Edebiyatına İlişkin Görüşleri,      Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt:V1, Sayı:1, 1-17.        

Furner, J. M. (2017). Using Fairy Tales and Children’s Literature in the Math       Classroom: Helping All Students Become Einstein’s in a STEM           World. Journal of Advances in Education Research2(2).

Mink, D. V. & Fraser, B. J. (2005). Evaluation of a K-5 mathematics program which       integrates children’s literature: Classroom environment and attitudes.     International Journal of Science and Mathematics Education, 3, 59-85.

National Institute of Education, Becoming a Nation of Readers: The Report of the          Commission on Reading (Washington DC. Government Printing Office,        1984).

Santa, C.M. (1996). Project CRISS, 2nd edn. Dubuque, IA: Kendall Hunt.
Spinner, H. & Fraser, B.J. (in press). Evaluation of an innovative mathematics program in          terms of classroom environment, students’ attitudes and conceptual      development. International Journal of Science and Mathematics Education.

Whitin, D. & Wilde, S. (1995) It’s the Story that Counts. Portsmouth, NH:             Heinemann

BEM’den iki yeni kitap

Boğaziçi Eğitim ve Danışmanlık Merkezi MultiBem din eğitimi ve değerler eğitimi alanındaki çalışmalarıyla biliniyor. Hatice Uğur’un “Peygamber Hikayeleri” ve Semra Alkan’ın “Çocuklarda Duygu Derinliği” kitapları BEM kitaplığının yeni isimleri oldu.

Çocuklarda duygu derinliği son yıllarda en büyük meselemiz. Çünkü duygular çok erken yaşta ya köreliyor ya da duygu eğitiminde ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Pedagog Semra Alkan bu sorunla ilgili ebeveynlere ve eğitimcilere kılavuzluk niteliğinde bir çalışma hazırladı. Duygu derinliğinin nasıl oluşturulacağı ile ilgili yazılar ve kolay etkinlikler bulunuyor.

Diğer kitap olan Peygamber Hikayeleri de sonpeygamber.info’dan bilinen Hatice Uğur Hanım’a ait. 7 yaş ve üstü çocuklar için hazırlanan kitapta çocukların içselleştirebileceği şekilde bir anlatım seçilmiş. Peygamberler hayatları çocuğa göre ilkesine göre hazırlanmış.

Yayınlanan diğer yayınları görmek ve MultiBem faaliyetlerine katılmak için tıklayınız.

Farklı Kültürlere Giriş

Dünya öyle büyük bir evren ki içindeki çok sayıda kültür ve deneyim keşfedilmeyi bekliyor. Küreselleşme ile birlikte farklı kültürlerin ismi hafızamıza çokça girse de küreselleşmenin tektipci niteliğinin farkına varmak da gerek. Farklı kültürlerin yer aldığı kitaplarla evrene bir giriş denemesi yapılabilir. İşte beş kitaptan oluşan ilk liste. Siz de bildikleriniz varsa yorum bölümüne yazınız lütfen.

Ben ve Sen- Giusi Quarenghi

İtalyan ve Faslı iki çocuğun tanışma sürecinin anlatıldığı harika bir öykü. Çocuklar farklı kültürleri araştırmaya başlarlar. Yaşamöyküsü araştıran bu iki çocuk acaba gerçek kişiliklerine değebilecek mi? Aziza ve Beata ile farklı kültürleri öğrenmek için ideal bir başlangıç. Günışığı’ndan…

Suki’nin Kimonosu- Chieri Uegaki

Herkesin aynı şeyler giydiği bu modern hayatta kendine ait olanı giymek yürek ister. Geleneksel, yöresel olanı taşımak sandığından daha güçtür hele ki dalga geçmeye dünden razı çocuklar için…Suki büyük bir cesaret örneği ile okulun ilk günü, daha önce bilmediği sosyal bir ortama girerken anneannesinin hediyesi olan mavi kimonusu giyer. Suki, mavi kimonusu içinde çok mutlu görünür ama en çok özgüveninin verdiği yüzündeki gülümseme sayesinde… Meav’dan…

Haydi Çiçiko Haydi- Geraldine McCaughrean

Bu kez Brezilya’dayız ve bu toprakların futbola olan düşkünlüğü bilinir. Çiçiko da futbolu seven küçük bir çocuktur ancak yeteneği sayesinde girmeye hak kazandığı ünlü bir kulübün oyuncu seçmelerinde giyebileceği ayakkabıları yoktur. Çünkü Çiçiko fakirdir ve plajda çıplak ayakla oynamaya alışmıştır. Neyse ki dost canlısı fedakar arkadaşlar var ve hemen Çiçiko’ya yardım için kolları sıvar. Bir dayanışma öyküsü…Türkiye İş’ten…

Sen Uyurken- Durga Bernhard 

Hem dünyanın gece gündüz döngüsünü hem bu döngü içinde yeryüzüne dağılmış insanların öyküsünü okuyabileceğimiz başarılı bir anlatım… Aynı anda Afrika’ya, Uzak Asya’ya, Güney Amerika’ya ve Avrupa’ya uzanabildiğimiz bu çalışmada dünya çocuklarının hayatına dair küçücük bir örnek sunum var. Tübitak’tan…

Küçük Motl- Şolom Aleyhem

İsrail’in kültürel ve dini yapısına misafir olduğumuz bu kitapta Küçük Motl’un dünyasına da giriyoruz. Tipik bir Yahudi ailesinin yoksul, geleneksel ve günlük hayatından pek çok kavrama aşinalık kazandıran bu metinde tanıdık ama bir o kadar yeniden keşfedilen bir dünya var. Bilgi Yayınevi’nden…

Nork

Modern kentlerin fıtrattan uzaklaştıran ve insanı yozlaştıran haline karşı nasıl bir direniş başlatılır?

İşte bu kitapta bu direnişi görüyoruz. Küçük kahramanımız betondan, griden ve yetişkinlerin dünyasından kaçarak kendine yeni bir ülke arar. Ve bulur da… Nork adını verdiği bu ülkede başka çocuklar da vardır ve hep birlikte kendi ülkelerine sahip çıkarlar.

Modern çocuğun trajedisini anlatan bu tür kitaplara daha çok ihtiyacımız var ancak kitaplarda varılan ülkeye gerçekte ne zaman varılır? Burası bir muamma!

Timaş Çocuk’tan 5 Yeni Kitap

Peş peşe yayınladığı başarılı çocuk kitaplarıyla dikkat çeken Timaş Çocuk’un vitrinini inceledik ve yeni çıkan beş çocuk kitabını derledik.

Sevildiğini bilse de çocuklar ne kadar çok sevildiğini anlamak isterler. Bu yüzden bu sorunun cevabını aramak için iç alemlerinde yolculuğa çıkarlar. “Beni Ne Renk Sevdin Anne?” başlığı ile Gülşen Arslan Akça, bir çocuğun anne sevgisine olan doyumunu renklerin diliyle anlatıyor.

Dış görünüşe aldanmamak gerektiği, eşyayı ve insanları tanımak için biraz zamana ihtiyaç duyulduğu gibi temalar çocuk kitaplarında sıklıkla işlenir. Anıl Basılı “Melodi” isimli kitabında sınıftaki herkese renkli çiçekler dağıtılırken kendisine kaktüs verilen çocuğun yaşadığı hayal kırıklığını ve ardından gelen güzel bir dostluğu resmediyor satırlarında.

Timaş Çocuk editörlerinden Doğukan İşler’den yeni bir çocuk kitabı: “Yanlış Masalcı Bay Yalnış”. Kül Kedisi, Alaeddin’in Sihirli Lambası, Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler ve daha çok masalın gerçek hikayesini bildiğini iddia eden Bay Yalnış’a kulak vermemizi istiyor sayın yazar. Eğlenceli bir ters okumaya ne dersiniz?

Dijital çağın çocuklarına kitapların kıymetini anlatan kitaplar görmek bizi mutlu ediyor. Hüseyin Kaya’nın kaleme aldığı “Bibliyofil” adından da anlaşılacağı üzere bir kitap kurdudur. Ama kitap okuyan herkes bir bibliyofil olabilir mi ki?

Esin Bacacı Taner “Babamın Masası” kitabında dikkat gücü yüksek bir çocuğun meraklı gözlerle babasının masasını incelemesini anlatıyor. Çok kalabalık olan bu masada kardeşlerinin ödüllerini gören Nihan bu masada yer alacak kadar kıymetli bir şey üretmeye karar verir. Kitap sevgiyi ifade etmenin ve aile içi iletişimin önemine değiniyor.

Bir kitaptan çok daha fazlası: “Çoto’dan Mektuplar”

Etkileşimli, minik okuyucuları içine çeken ve aktivitelerle dolu kitaplar yayın dünyasında sıkça görülüyor. Bu kitaplar tasarım özelliği nedeniyle de dikkat çekiyor. Bu çalışmalardan biri olan KVA Çocuk imzalı “Çoto’dan Mektuplar” etkileşimli on öyküden oluşuyor. 

Metin karşısında çocukları daha aktif tutmak ve okumanın yanı sıra yazmak, düş kurmak, tasarlamak, anlamak ve çeşitli mantık aktivitelerine yol açmak bu tür kitapları cazip kılıyor. “Çoto’dan Mektuplar” bu alanda büyük beğeni alan çalışmalardan biri.

Elinize aldığınızda bir kutu oyununu andıran Çoto’dan Mektuplar’ın başkarakteri kendisine mektup arkadaşı arayan bir fare. Bu öykü farklı arkadaşlara yazılmış on mektuptan oluşuyor.

Keyifli ve verimli bir okuma deneyimi için tercih edilebilir. 

Çokkültürlü bir siyer okuma deneyimi

Timaş Çocuk’tan çıkan iki önemli çalışma ile hem dünya çocuklarını tanımaya hem de bu çocuklarla birlikte Hz. Muhammed’in hadislerini dinlemeye ne dersiniz?

Fatma Işık’ın kaleme aldığı “Bi’ Dünya Arkadaşım Var” kitabıyla dünya haritasını da önümüze alarak başlıyoruz dünya çocuklarını tanımaya. Ülkeler, kültürler ve tabi ki çocukların oynadığı oyunlar… Keyifli ve bol çocuk tanımacalı bir kitap. 

Dünya’ya yönümüzü çevirdiğimize göre Peygamberimiz’i tanıyan başka başka ülkelerdeki çocukların dilinden hadisler okuyabiliriz. Hem O’nun evrenselliğini anlamak ve çocuk kalbini tanımak için hem de ufuk açıcı ve bütünleştirici bir okuma sağlamak için Nurdam Damla’nın hazırladığı “Dünya Çocukları Peygamberimizi Tanıyor” kitabını tavsiye edebiliriz.

Bu iki kitapta yer alan başka ülkelerden çocukları tanıyarak farklılıkları öğrendiğimiz gibi dünyanın büyüklüğüne şaşırabiliriz. Bizden başka yer yüzünde O’nu tanıyan pek çok çocukla birlikte O’na selam gönderebiliriz. 

Evinden Uzakta

Mültecilerle ilgili yazılan çocuk kitaplarındaki temel beklenti empati duygusunun başarılı işlenebilmesidir. Gergedan Yayınları’ndan çıkan “Evinden Uzakta” bu özellikte bir eser olarak okunabilir.

Çocuklar için sıradan, kolay ve eğlenceli pek çok oyun ve iş artık mümkün olmadığında, hayat eskisi gibi bir daha yaşanmaz olduğunda, korku ve endişe hayatın merkezine yerleştiğinde bir çocuk dayanılmaz acılar yaşar. Üstelik iltica ettiği yerlerden de kabul görmeyince acısı katlanır.

Çocuklara mültecilerin yaşadığı dramı anlatan, yüreğimize dokunan bir kitap daha…

Aylan Kurdi ve Muhammed Shohayet anısına…

 

1 2 3 8